CC zorgadviseurs is een organisatie voor management consultancy in de zorg. Gericht op de professional en de organisatie, om processen te verbeteren en vernieuwen.

Toekomstvisie op het zorglandschap

Wat verandert er de komende jaren in de zorg, een vraag die ons bij CC continu bezighoudt. Nu er weer een nieuw jaar weer voor de deur staat. Is hier de gelegenheid om bij recente ontwikkelingen stil te staan en een blik te werpen op wat voor effecten deze hebben op het zorglandschap in Nederland.

DE ZORG BEVINDT ZICH IN EEN TRANSITIE
Het Institute of Medicine Committee on Quality of Health Care heeft de veranderingen beschreven die de gezondheidszorg inde 21e eeuw zal doormaken. In de onderstaande tabel staan de belangrijkste ontwikkelingen. In de dagelijkse praktijk zie je al duidelijk de eerste tekenen dat deze ontwikkelingen ook daadwerkelijk zijn ingezet.


INTENSIVERING RELATIE ZORG EN KLANT
Om in deze wereld onderscheidend te zijn moet je een uitstekende kwaliteit van zorg leveren. Daarvoor is een intensievere relatie nodig tussen de zorgorganisatie en de klant. Cliëntenraden zijn al wettelijk verplicht tegenwoordig, maar leveren niet altijd een meerwaarde voor de zorg. In toenemende mate zullen patiënten direct betrokken worden bij de zorgprocessen. De Mayo-clinics in de Verenigde Staten zijn daar een mooi voorbeeld van. Afdelingen kennen afvaardigingen van patiënten die langdurig betrokken zijn en blijven bij de organisatie van de zorg. Ze zitten er aan tafel en lopen mee over de zalen. Ze denken mee over nieuwe vormen van therapie en andere vormen van verpleging. Maar ook het door de NHS ontwikkelde Evidence Based Design, waarin patiënten participeren in procesherontwerp is een mooi voorbeeld. Deze intensivering van de relatie tussen zorg en klant gaat de komende jaren ook in Nederland spelen. Een essentieel onderdeel is een goede informatievoorziening voor de patiënt. We zullen toegaan naar een situatie dat de klant zo goed wordt geïnformeerd, dat de afhankelijkheid van de behandelaar steeds minder wordt.
Het komt neer op een herdefiniëring van de relatie zorg en klant. Die stelt eisen aan de organisaties en medewerkers. Naar verwachting zal ook de zorgconsumptie erdoor afnemen. Iets waar we allemaal bij gebaat zijn.


HUIDIGE AANPAK
  • Zorg is gebaseerd op consulten
  • De professional bepaalt de variabiliteit in de zorg
  • Zorgprofessionals beheersen de zorg
  • Informatie is beschikbaar voor een beperkte groep
  • Besluitvorming is gebaseerd op training en ervaring
  • Voorkomen van letsel is een individuele verantwoordelijkheid
  • Geheimhouding is noodzakelijk
  • Het zorgsysteem reageert op wat nodig is
  • Kostenreductie is de drijfveer
  • De professionele rol prefereert boven het zorgsysteem

VAN COLLECTIEF NAAR INDIVIDUEEL
Ook de financiering gaat veranderen. En hoewel er veel geld beschikbaar is voor zorg, zal er toch gestuurd worden op een afname van collectieve financiering. Steeds meer mensen zullen zich via aanvullende polissen bijverzekeren, ingegeven door individuele behoeften. Dat heeft een enorm effect op de organisaties. Zij gaan steeds meer luisteren naar de zorgconsument en stemmen hun aanbod daarop af. Er komt daardoor differentiatie op aanbod, binnen bepaalde grenzen. Daarbij ontstaat de mogelijkheid van een tweedeling tussen basisverzekerden en mensen die zich aanvullend verzekeren of bijbetalen voor speciale behandelingen. Gevolg is een toenemende segmentering naar doelgroepen, mede op basis van de verzekering. Dat dit ook zal leiden tot discussies over de inhoud van het Basispakket, ligt voor de hand. Zorg die nu vanzelfsprekend is, is dat straks misschien niet meer. Waar de grenzen liggen, wordt vooral politiek bepaald. De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) is daar een recent voorbeeld van.Innovatiedruk neemt toe


ONTWIKKELINGEN IN DE ZORG GAAN STEEDS SNELLER
Technologie, innovaties, complexe oplossingen, er is steeds meer mogelijk. Daarbij wordt de markt veeleisender. De babyboomers gaan richting de 65 jaar, mensen die hun gehele leven met innovaties hebben leren omgaan en ook nu verwachten ze de nieuwste technologie en de nieuwste innovaties. Veel zorgorganisaties zullen daar dus (nog) meer mee bezig moeten zijn. Dat heeft ook consequenties voor het personeel. Werken met de nieuwste technologie, de nieuwste oplossingen, stelt hoge eisen aan medewerkers. Ze moeten in beweging blijven. Zorgorganisaties moeten werkzaamheden aanpassen en hun medewerkers motiveren zich te blijven ontwikkelen. Een serieuze uitdaging.


DE MARKTWERKING LEIDT TOT HERINDELING
In alle markten waar consumentengedrag een rol speelt, zijn er grote aanbieders met een relatief standaard aanbod, en niche-spelers met een meer specifiek aanbod. Het standaard aanbod kan zo relatief goedkoop worden geboden, het specifieke aanbod is meer specialistisch en daardoor vaak wat duurder. Zodra de zorgmarkt een ‘echte’ consumentenmarkt wordt, zal dit ook voor zorgorganisaties zo zijn. Een verder samengaan van organisaties is daarvan het gevolg, hoewel de grote zorgorganisaties zeer kleinschalig zullen kunnen werken. ‘Grootschalig organiseren om klein te blijven’ zal de komende jaren een nieuwe invulling krijgen. Deze manieren van organiseren sluiten vaak aan bij de behoeften van mensen, ook binnen de zorg en past ook bij de toekomstige financiering, waarbij een toenemend aantal onderdelen van zorg niet meer collectief gefinancierd zullen worden, maar individueel. Ook de focus verschuiving van kostenreductie naar lean- management (gericht op het voorkomen van verspilling) zal zorgorganisaties anders inkleuren.

NIEUWE SPELREGELS
  • Zorg is gebaseerd op een continue relatie gericht op gezondheid
  • Zorg is individueel bepaald op basis van de behoeften van de patiënt
  • De patiënt is de bron van controle
  • Informatie wordt gedeeld en is overal beschikbaar
  • Besluitvorming is evidence based
  • Patiëntveiligheid is een systeemvereiste
  • Transparant zijn is noodzakelijkEr is sprake van anticipatie
  • Afname van verspilling is de drijfveer
  • Samenwerking tussen artsen is prioriteit


GROTERE INDIVIDUELE VERANTWOORDELIJKHEID
Het zorgsysteem komt door vergrijzing verder onder druk te staan. Om daar wat aan te doen zal de druk op preventie toenemen. Hoe voorkom ik diabetes, obesitas, hoge bloeddruk? Preventie gaat een steeds grotere rol spelen, ook voor de overheid. Het lastige is alleen dat tot nog toe niemand die preventie wil betalen. Zorgverzekeraars willen wel investeren in hun eigen verzekerden, maar lopen het risico dat klanten na een jaar overstappen. Daarmee is de investering weg. De oplossing wordt gezocht in een grotere individuele verantwoordelijkheid. Men gaat zich bewuster verzekeren in relatie tot gezondheid. Ongezond leven wordt duurder. Zorgverzekeraars kunnen voor de aanvullende verzekering eisen gaan stellen. We zullen alles doen om een gezondere levensstijl te propageren, preventie loont immers in veel gevallen. Zorgorganisaties zullen daar verder op gaan inspelen en een alternatief aanbod creëren. Een andere manier van denken en een grote kans om onderscheidend te zijn.


PROFESSIONALS ALS KENNISCENTRUM
Kennis delen, evidence based zorg leveren, samen met de patiënt optrekken in een langdurige en meer op gezondheid gerichte relatie zijn allemaal thema’s die de inhoud en de positie van de zorgprofessional ingrijpend aan het veranderen zijn. Dit heeft tot gevolg dat zorgprofessionals meer tijd nodig zal hebben voor directe patiëntenzorg. Door introductie van een andere manier van werken heeft de NHS laten zien (productive ward) dat de beschikbare tijd voor directe patiëntenzorg kan verdubbelen. En deze tijd kan ingezet worden voor behandeling en communicatie met de patiënt. En komt tegemoet aan de drijfveren van de professional. En leidt tot kwalitief goede zorg.

Wilt u meer weten over deze onderwerpen of wilt u eens verder praten over onze oplossingen die u kunnen ondersteunen bij deze ontwikkelingen, neem dan gerust contact op met Arjen Jeninga.