CC zorgadviseurs is een organisatie voor management consultancy in de zorg. Gericht op de professional en de organisatie, om processen te verbeteren en vernieuwen.
Nieuwe leiders gezocht in de zorg
Uitstroom babyboomers biedt kansen voor de zorg
Er zijn twee zaken die mij de afgelopen weken hebben beziggehouden. Enerzijds de berichtgeving over de grote stroom aan babyboomers die dit jaar 65 wordt en de komende jaren uit het arbeidzame leven zullen stappen (volgens het CBS komen er in de periode 2011-2015 een half miljoen 65-plussers bij) en anderzijds de sterke serie "Leiders gezocht” van de NTR waarin presentator/auteur Jeroen Smit op zoek gaat naar de leider van de 21ste eeuw.
Wanneer je deze twee zaken met elkaar verbindt en ze vertaalt naar de zorgsector geeft dat stof tot nadenken. Op bestuurlijk niveau verwacht ik de komende jaren een forse uitstroom in deze sector. Misschien een verlies aan kennis en ervaring, maar wellicht ook een grote kans om een basis te leggen voor een nieuw soort leider. Leiders die in staat zijn de uitdagingen van de 21ste eeuw te beantwoorden.
De zorg is bij uitstek een sector waar grote behoefte is aan nieuw leiderschap
Met de complexe vraagstukken van almaar stijgende kosten, toenemend tekort aan personeel, variëteit in de kwaliteit van de zorgverlening, inefficiëntie en verspilling en de technologische mogelijkheden die de 21ste eeuw sterk zullen kleuren, is de zorg bij uitstek een sector die behoefte heeft aan visionaire leiders die een transformatieproces op gang kunnen brengen. Daarnaast vraagt de explosie van medische kennis, nieuwe behandelmethoden en nieuwe technologieën om betere samenwerking. De klant/patiënt wordt steeds wijzer, heeft meer kennis, via internet snel en gemakkelijke toegang tot (medische) informatie en stelt kritische vragen bij de diagnose die de arts stelt. Er zijn verscheidene succesvolle methoden om genoemde vraagstukken effectief op te pakken. Maar er is vooral ook leiderschap nodig om artsen, klanten en patiënten, verpleegkundigen en andere experts te laten samenwerken aan structurele oplossingen. Het nieuwe leiderschap is hierbij niet alleen voorbehouden aan de bestuurders en managers.
7 bouwstenen van het nieuwe leiderschap
In de serie van de NTR is een verzameling van bouwstenen voor de nieuwe leider de revue gepasseerd. Elke aflevering leverde een bouwsteen die we kunnen vertalen naar de zorg. Het leiderschap uit de 20ste eeuw moet worden gecomplementeerd willen we voor bovengenoemde vraagstukken oplossingen kunnen bieden. Maar hoe ziet deze nieuwe leider eruit?
Van directief naar interactief, tussen (niet boven) de werknemers en naar “radicale transparantie”. Dit zorgt voor informatie over de regels en de prestaties van alle werknemers. Er is straks geen geheime weg naar de top meer. Radicale transparantie - steeds wisselende leidende rollen op basis van voor iedereen zichtbare kwaliteiten - gaat (zorg)organisaties volledig op zijn kop zetten en maakt het management min of meer overbodig. De nieuwe leider is zich bewust dat hij/zij de macht tijdelijk heeft gekregen door een slimme gemeenschap die steeds beter communiceert.
“De techniek van ontkoppelen” en het toevoegen van een spirituele dimensie.
Leidinggeven zonder er volledig in op te gaan maakt je efficiënter en
slagvaardiger. Initiëren maar je daarna weer terugtrekken. Het proces wordt de
target in plaats van het resultaat/het rendement.
De nieuwe leider heeft/vormt een gemeenschap om zich heen. Zinvol leiderschap wordt dienend leiderschap. Niet richten op je eigen emoties en je eigen behoeften om een leider te zijn maar op die van de mensen die voor je werken. En visie hebben, op zoek gaan naar wat mensen bindt, luisteren naar anderen en beseffen dat zij ook wijsheid bezitten. Bescheidenheid, nederigheid en aanpassingsbereidheid.
Tijd creëren voor creativiteit en dromen. Ook letterlijk, door bijvoorbeeld medewerkers een dag in de week helemaal zelf te laten invullen (het “Pareto principe” ofwel de 80/20 regel van Google). Doordat de manier van werken razendsnel verandert (iets opzoeken duurt slechts enkele minuten) hebben we meer tijd voor de rechterhersenhelft: de creativiteit. Daarnaast zullen werken en spelen voor nieuwe generaties geen tegenpolen meer zijn.
- De masculine én féminine leider
Ten behoeve van diversiteit in de besluitvorming. Vrouwelijke leiders naast mannelijke bieden een rijkdom aan perspectieven en discussie die voor een hogere kwaliteit zorgen.
Gericht op globalisering en wereldwijde samenwerking. De nieuwe leider is in staat verschillende culturen te begrijpen en bij elkaar te brengen. Het helpt daarbij goed als je van nature kritisch bent op jezelf en openstaat voor invloeden en ideeën van buitenaf.
Checks en balances; wie houdt de succesvolle leider met beide benen op de grond? Bij succes stijgen we op en gaan geloven in onze eigen waarheid. Zonder correctie komen de ondeugden aan de macht en gaat het fout. Organiseer de juiste mensen om je heen (een “healthy disrespect for the boss”) in plaats van een afhankelijkheidscultuur. Goede leiders trekken juist mensen aan die iets kunnen opvullen/compenseren. Een goede leider weet dat hij zich moet laten beteugelen.
De nieuwe leider in de zorg kent een mix van deze bouwstenen. Welke Nederlandse leiders zou u alvast willen voordragen?
Annemieke van Ede
